Hub Coonen Fine Abstract Sculpture

Technieken: Het schilderen

    Inhoud:
            - De vergulding
            - Water vergulding
            - De schildering (klaarmaken van de kleuren)
            - Klaarmaken van de ei-emulsie
            - Keuze van de penselen
            - Klaarmaken van het palet
            - Het kleuren van de kleding

            - Schildering van het gelaat
            - De tekening met het penseel
            - Grondkleur voor het inkarnaat
            - De eerste en tweede oplichting
            - De laatste oplichtingen

            - De techniek van goud assist
            - De afwerking van de icoon (Achtergrond, aureool en kader)
            - Kalligrafie
            - De randen van de icoon
            - Het vernissen

            - Overzicht van de etappes bij het schilderen
            - Kleurentabel

    De vergulding


    Vergulden is een vak op zich en het meesterschap in de verschillende technieken verwerft men pas na vele jaren praktijk. Naargelang het uiteindelijke uitzicht van het goud, kunnen twee soorten vergulding onderscheiden worden:

    • Water vergulding die het uitzicht van een spiegel geeft. Hiervoor is een grondlaag nodig (bolus of poliment) waarop losse goudblaadjes worden aangebracht. De soepele ondergrond die de bolus vormt, laat toe het goud te polijsten met een agaatsteen.

    • De vergulding met mixtion die aan de ikoon een warm en levendig licht geeft:

      • Oliemixtion (Sennelier, Lefranc) moet verdund worden met één derde White Spirit vooraleer het op te brengen op de te vergulden plaatsen. De wachttijd voor het opleggen van het goud bedraagt 3 tot 12 uren volgens de aanduiding op het flesje. Het geschikte moment voor het aanbrengen van het goud vindt men door met de vinger over het mixtion te strijken; wanneer dit niet meer afgeeft, en de vinger lichtjes "knarst" bij het verplaatsen, kan men eraan beginnen volgens de hieronder beschreven techniek.

      • Mixtion op waterbasis:


      De vergulding

      Materials 1 Basismaterialen:

      - Mixtion op waterbasis met het uitzicht van melk, wordt verkocht in handelszaken die kunstenaarsbenodigdheden aanbieden.

      - Vast bladgoud wordt verkocht in boekjes van 10 tot 25 blaadjes van 8 cm. op 8 cm.

      - Een penseel met synthetische haren om het mixtion aan te brengen en een zeer zacht penseel ( goudstoffer of een penseel in marterhaar of een aquarelpenseel in eekhoornhaar) om het goud te reinigen.
      Het mixtion verdunnen met 30% water om diktes te vermijden of borstelstrepen die aan het goud een ongewenst reliëf zouden geven.

      Bepaal de te vergulden plaatsen (achtergrond en aureolen, of de aureolen alleen).

      De plank zorgvuldig reinigen en het mixtion aanbrengen op een gedeelte van de te vergulden oppervlakte, er zorg voor dragend binnen de ingekraste lijnen te blijven.
      Het vast goud in repen snijden en als het mixtion, na een tiental minuten door de krijtlaag opgenomen is, het goud aanbrengen en vastleggen door lichtjes op het zijdepapier aan te drukken. Het zijdepapier er dan voorzichtig afnemen. Zo ook de volgende reepjes aanbrengen op de reeds gelegde mixtion.
      Vervolgens op dezelfde manier telkens mixtion en goud opbrengen tot geheel de te vergulden oppervlakte klaar is.

      Om de verschillende zones aaneen te brengen, bij het aanbrengen van het mixtion een beetje (enkele mm.) over het reeds gelegde goud strijken om dat wat te overlappen.
      Een uurtje laten drogen en dan voorzichtig het overtollige goud met een goudstoffer (zachte borstel) verwijderen.

      Als bij de reiniging gaatjes verschijnen kan men ze dicht maken door weer een beetje mixtion aan te brengen op die plaatsen en er stukjes goud op te leggen.
      Materials 2 Na een nacht drogen is het aangewezen de vergulding tegen mogelijke beschadigingen tijdens het schilderen te beschermen met een laagje schellak (leverancier: Cleton)

      Alcohol van 90 graden is nodig om schellak op te lossen en kan ook nuttig zijn voor het reinigen van het penseel.
      Skellack Schellak wordt opgelost in 50% alcohol en aangebracht in één laag omdat tweemaal strijken op dezelfde plaats verdikkingen kan geven.

      Het penseel goed reinigen en gedurende één uur laten drogen.
      Met een scalpel de bramen verwijderen.




      <terug naar inhoud>


      Water - of polimentvergulding, is het aanbrengen van losse velletjes bladgoud op een laagje rode klei (bolus). De bolus biedt een flexibele oppervlakte die het mogelijk maakt om het goud met een agaatsteen te polijsten om daarmee een glanzend en uiterst glad oppervlak te verkrijgen. Door de transparantie geeft de bolus rode spiegelingen aan het goud. Deze techniek van vergulden verreist een flinke investering in materiaal en veel oefening om goede resultaten te bereiken.



      De bereiding van de levkas

      Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan de kwaliteit van de levkas, op de plaats waar de vergulding zal komen. Het oppervlak moet volkomen vlak, glad en zorgvuldig geschuurd zijn, want de geringste onvolkomenheid kan krassen in het goud veroorzaken tijdens het polijsten.



      Materialen

      U heeft de volgende materialen nodig:

      - losse velletjes bladgoud (te koop in boekjes van 10 tot 25 velletjes van 8x8 cm)
      - Armeense aarde of kant-en-klare rode bolus (Lefranc-Bourgeois)
      - konijnen-huidenlijm in korrels
      - een goudkussen met beschermkap
      - een goudmes om het goud mee te snijden
      - een goudoplegger (aanschieter) om de stukjes goud van het kussen op te nemen en naar de ikoon te brengen
      - een agaatpolijststeen in de vorm van een tand
      - een goudstoffer om het gouden oppervlak te aan te drukken en schoon te maken
      - een rond marterharen waterverf penseel om het bolus oppervlak te bevochtigen
      - 90% alcohol (of Wodka!)
      - blanke schellak om het vergulde oppervlak te beschermen.



      Het bereiden van de bolus

      • Bereiding met aarde in poedervorm:

        Armeense aarde is een mengsel van heel fijn gemalen ijzeroxide in de kleuren geel, rood of bruin. Het is verkrijgbaar in speciale winkels voor kunstenaarsbenodigdheden. In de ikonografie gebruikt men altijd de rode variëteit.

        - Week 10 gram (konijnen-) huidenlijm in 250 ml water, en laat dit een nacht weken, waarna een gelatineachtige substantie is ontstaan.
        - Wrijf de Armeense aarde goed fijn totdat een fijn stof is verkregen.
        - De volgende dag het mengsel van water en lijm au-bain-marie verwarmen. Voeg een theelepel gemalen aarde toe, en roer tot dit volledig is opgelost.
        - Filter de bolus door een oude nylonkous.
        - Laat het mengsel een nacht rusten.
        - De bolus is nu klaar voor gebruik.


      .
      • Bereiding met kant-en-klare rode bolus:

        Kant-en-klare bolus is verkrijgbaar in pastavorm, samengesteld uit Armeense aarde en water. Het moet voor gebruik gemengd worden met (konijnen-) huidenlijm. Dit gebeurt als volgt:

        - Laat 10 gram (konijnen-) huidenlijm een nacht weken in 200 ml water.
        - Verwarm het mengsel au-bain-marie.
        - Voeg geleidelijk de bolus toe aan het lijmmengsel in een verhouding van 1 deel pasta op 1 deel lijmmengsel.
        - Goed roeren, en een nacht laten rusten.


      Het opbrengen van de bolus

      Première couche de bolus - Bevochtig het gehele te vergulden oppervlak met schoon water om de levkas zacht te maken. Hierdoor kan de bolus in de levkas dringen, en wordt een betere hechting verkregen.
      - Verwarm de bolus au-bain-marie and breng een dunne, regelmatige laag aan op het oppervlak. Laat het tenminste zes uur drogen.
      - Als de laag barst of loslaat, dan is de lijm te sterk: verwijder de bolus voorzichtig met extra fijn schuurpapier, voeg water toe aan het mengsel, en breng het opnieuw aan.
      - Breng op deze manier drie lagen bolus aan. Houd tussen de lagen een droogtijd aan van 6 uur.
      Lisser à la lame de rasoir - Schraap het oppervlak van de bolus heel voorzichtig glad met een scheermesje.
      - Wrijf vervolgens het oppervlak met een ruwe doek, de ruwe kant van een stuk pakpapier of paardenharen doek.
      - De bolus moet volkomen glad zijn, want het kleinste korreltje komt tussen de agaatsteen terecht en veroorzaakt een kras of een gaatje in de vergulding.




      Bereiding van het lijmwater

      Vul een groot glas met 200 ml water. Voeg 50 ml alcohol toe van 90% (of Wodka!) en enkele korrels (konijnen-) huidenlijm. Verwarm dit enigszins in een au-bain-marie pan en laat het afkoelen. Lijmwater voor vergulden kan koud gebruikt worden, vanwege het lage lijm gehalte.




      Het opbrengen van het bladgoud

      Vergulden met los goud is een zeer subtiel werk, dat grote nauwkeurigheid vereist. De goud velletjes zijn vederlicht en teer, en kreukelen bij de geringste verstoring. Alle ramen en deuren moeten worden gesloten, om tocht te voorkomen. U moet zelfs uw adem inhouden, vooral in de buurt van het goudkussen...

      Andere voorzorgen die moeten worden genomen: niets dat in contact komt met de goud blaadjes mag met de vingers worden aangeraakt. Het goudmes moet vóór gebruik vetvrij worden gemaakt met alcohol. Raak het kussen niet met de handen aan, want het is bedekt met ontvet kalfsleer, waar goud niet op blijft kleven. Tenslotte: probeer niet om het goud blaadje vast te houden of op te pakken met de vingers, want dan gaat het meteen stuk. Neem het alleen op met de goudoplegger.

      Etendre la feuille d'or - Houd het boekje goud boven het kussen, en laat een goud blaadje op het kussen glijden, met behulp van het goudmes.
      - Leg het goud in de gewenste positie op het kussen. Gebruik hiervoor het goudmes, terwijl u zachtjes van bovenaf op het goud blaast in de richting waarin u het wilt hebben.
      Découpe de l'or - Snijd het blaadje goud in kleine vierkantjes, afhankelijk van de afmeting van het te vergulden oppervlak. Gebruik hiervoor het goudmes, heel scherp RVS mes. Plaats het lemmet op het blaadje goud en maak met zachte druk, een kleine heen en weer gaande beweging. Til daarna het mes behoedzaam op. Wees voorzichtig, zodat er geen snede in het leer van het kussen ontstaat!
      eau à dorer - Bevochtig een deel van het te vergulden oppervlak flink met lijmwater met behulp van een eekhoornharen penseel.
      Or à la palette 1 Or à la palette 2


      - Neem een stukje goud op met de goudoplegger en leg het op het lijmwater.

      Om het goud aan de goudoplegger te laten kleven, strijkt u deze even langs uw wang of de rug van uw hand om een kleine lading statische elektriciteit op te wekken, hetgeen het goud aan zal trekken.

      Putoiser

      Zodra het goud op het plasje lijmwater is gelegd, zal het zich uitstrekken over de bolus. Als er een luchtbel ontstaat onder het goud, werk deze dan weg door voorzichtig te kloppen met een zachte kwast.
      - Herhaal deze stappen totdat het gehele te vergulden oppervlak is bedekt. Laat de stukjes goud enigszins overlappen, om gaatjes in het goudoppervlak te vermijden.
      - Als er een gaatje ontstaat, breng dat een klein beetje lijmwater aan op het kale plekje en leg daar opnieuw een stukje goud op.




      Polijsten met de agaatsteen


      agate - brunissoir - Na een droogtijd van anderhalf uur kunt u het vergulde oppervlak met een agaatpolijststeen tot glans brengen.
      - Druk de agaat lichtjes op het goud, en maak cirkelvormige bewegingen. Het gebied dat wordt gepolijst zal gaan glanzen als een spiegel, in contrast met de rest van het goud, dat een matte glans zal behouden.
      - Na het polijsten wordt het oppervlak voorzichtig van overtollig goud ontdaan met een goudstoffer.
      - Als er gaatjes ontstaan in de vergulding na het schoonmaken, kunnen deze worden gerepareerd door een klein beetje lijmwater op de kale plekjes aan te brengen en er stukjes goud op te leggen die iets groter zijn dan de gaatjes, en na een uur wachten opnieuw te polijsten.
      - Bescherm de vergulding met een laagje blanke schellak, opgelost in 50% alcohol.

      <terug naar inhoud>

      Klaarmaken van de kleuren

      Gedurende eeuwen hebben ikonografen gebruik gemaakt van kleurstoffen die ze in hun streek vonden en die gebruikt werden in de scholen waartoe ze behoorden. Vandaag de dag is de keuzemogelijk voor pigmenten zeer groot. Ze worden industrieel gefabriceerd en verkocht in handelszaken voor kunstenaarsbenodigdheden en in drogisterijen.

      Pigments

      De belangrijkste fabrikanten Sennelier, Kremer, Zecchi produceren pigmenten van goede kwaliteit. Om ze te bereiden worden ze met een beetje water gemengd tot een homogene pasta bekomen wordt. Als men voor meerdere dagen aanmaakt, de pasta in een potje doen dat hermetisch kan afgesloten worden (doosjes voor filmrolletjes) en wat water toevoegen.

      Sommige pigmenten drogen vlugger dan andere (smaragdgroen, ultramarijnblauw), ze daarom van tijd tot tijd natmaken en omroeren andere pigmenten zoals titaanwit dat korrels vormt bij't drogen en de gele okers die voor de gezichten gebruikt worden dienen fijner gemaakt door ze te wrijven met een glazen stamper op mat glas.





      Om smaragdgroen met water te mengen moet er alcohol bijgedaan worden die dan later wel vervliegt. De kleuren worden zelden puur gebruikt in de ikonografie en een beperkt aantal pigmenten (een vijftiental) volstaat dan ook voor de meeste ikonen:

                • Ultramarijn blauw
                • Smaragdgroen substituut
                • Veronese groen
                • Cadmiumgeel substituut
                • Gele oker licht
                • Rode oker
                • Cremser wit (loodwit)
                • Titaanwit
                • Sienna gebrand
                • Kobalt blauw
                • Cadmium rood
                • Vermiljoen rood substituut
                • Napels geel substituut
                • Ivoorzwart


      Opgelet : sommige pigmenten verdragen elkaar niet (zie het Kleurentabel). Men moet bijvoorbeeld weten dat echt cadmiumgeel (niet het substituut) de okers afbreekt na enkele jaren (gezichten) en dat zinkwit spoedig grijs wordt.

      Andere pigmenten zoals het cremserwit zijn giftig en vragen dan ook de nodige voorzichtigheid en voorzorgen


      <terug naar inhoud>



      Klaarmaken van de ei-emulsie

      Er bestaan verschillende recepten voor het klaarmaken van het eigeel dat als bindmiddel voor de verf (temperaverf) zal dienen. Er zijn ook klaargemaakte temperaverven in de handel te koop, maar het is beter ze zelf te maken omdat de eerste bewaarmiddelen bevatten die de duurzaamheid van sommige pigmenten kunnen schaden.

      • Eerste recept: gelijke delen eigeel en licht bier mengen
      • Tweede recept: 1 volume eigeel mengen met 2 volumes witte tafelwijn

      In beide gevallen de emulsie voor het gebruik goed mengen; bewaren in de koelkast. Voor het doseren een druppelteller gebruiken.


      <terug naar inhoud>



      De keuze van de penselen

      Deze is voor tempera niet eenvoudig: de penselen moeten enerzijds kort zijn om de nodige stevigheid te bieden bij het trekken van lijnen, en anderzijds genoeg vloeistof (verf) kunnen opnemen. Marterpenselen zijn de beste maar ook zeer duur. Natgemaakt moeten ze hun puntige vorm bewaren. Het verdient aanbeveling dit in de winkel te controleren (een beetje water vragen en de natte punt over de hand wrijven om te zien dat de haren puntig blijven en niet gaan splitsen). Een kattentong in eekhorenhaar (petit gris) is nuttig om de verf homogeen op te brengen op grotere vlakken (achtergrond en boorden).


      De beste manier om de penselen lang te bewaren is ze onmiddellijk na elk gebruik te wassen in zuiver water (de verf niet laten indrogen) en ze hangend, met de punt naar beneden te laten drogen. Als een penseel lange tijd niet meer gebruikt werd, moet men de punt voorzichtig glad maken met olie. Een penseel dat zijn vorm helemaal kwijt is kan men mogelijk recupereren door het in de ei-emulsie te dopen, het aan te punten en zo te laten drogen.

      Voor een beginneling volstaan drie penselen om een eerste kleine ikoon te schilderen.

      • Een marterharen penseel (nummer nul) voor het precisiewerk
      • Een penseel met synthetische haren (nummer 2 of 3) om te tekenen, de kleinere vlakken in te kleuren en bij te werken.
      • Een groter synthetisch penseel (nummer 4 of 5) voor de grotere vlakken, het glaceren en bijwerken.


      <terug naar inhoud>



      Klaarmaken van het kleurenpalet

      Het is moeilijk hier algemeen geldende normen aan te geven omdat de hoeveelheid emulsie die bij de pigmenten dient gevoegd, afhangt van verschillende factoren:

      • Van het pigment zelf: sommige hebben meer emulsie nodig dan andere. (zie de Kleurentabel)
      • Van de transparantie die men wenst te bekomen: de verhouding pigment/emulsie kan erg verschillen van school tot school.

      In het algemeen is weinig emulsie te verkiezen boven veel.


      Op een palet (een eenvoudig wit porseleinen bord is al voldoende) een beetje kleurpasta leggen, het verdunnen met een of twee druppels emulsie en mengen met een penseel. Het bekomen mengsel moet homogeen zijn en stabiel bij het roeren. Als pigmentkorrels loskomen van de mengeling, wat emulsie toevoegen. Als de kleur te "olieachtig" is, enkele druppels water toevoegen.


      <terug naar inhoud>



      Het kleuren van de kleding


      Deze stap is in de eerste plaats een tekenen met het penseel, afgewisseld met het schilderen met kleine plassen. Ziehier de grote stappen:

      Klik op de afbeelding...

      Het kleuren van de kleding


      • Eerste stap: de lijntekening van de kleren.

        • Een kleur maken die voldoende sterk is (genoeg pigment en niet teveel water) want de lijnen moeten stevig en precies zijn. and precise;
        • Ook als de tekening al helemaal ingekrast is, toch met een fijn penseel al de lijnen natrekken in een kleur die donkerder is dan de kleur die elk kleed moet krijgen. (Een beetje rode oker om gele oker donkerder te maken, een beetje blauw voor het rood, zwart voor het blauw, blauw en zwart voor het groen, wat gebrande sienna om rode oker donkerder te maken enz. zelf uitproberen op papier.) Goed laten drogen.
        • Om leven en beweging in de lijnen te krijgen moet het penseel vertrekken van de ikonograaf naar buiten toe in een vlugge en trefzekere penseeltrek. Dit eerst oefenen op papier vooraleer het op de plank te doen:
          • Zet de elleboog stevig op de tafel als middelpunt van de rotatie om een goede controle te hebben over de beweging.
          • Draai zo nodig de plank tot de best mogelijke houding gevonden is.
          • De pols soepel houden om de lijnrichting goed te kunnen aanhouden.
          • De lijn op het einde laten uitsterven (dunner en dunner worden) om ze kracht te geven.
          • Aarzel niet de lijnen van de tekening of de ingekraste lijnen te wijzigen als een correctie nodig is.


      • Tweede stap: beginnen met de vormgeving van de klederen.

        • Ongeveer 50 % water toevoegen aan de kleuren van de eerste stap.
        • De beweging van de plooien bestuderen en de zones aanduiden waar de kledij het minst moet opgelicht worden. Voor deze en volgende stappen de plank waterpas op de tafel leggen.
        • De kleur opbrengen door het penseel lichtjes over het paneel te laten glijden terwijl men de verfplas voortduwt van de lichtere plaatsen naar het donkerste deel waar de verfdruppels worden losgelaten. Als teveel verf opgebracht is, het penseel droog maken in een papieren zakdoek en met de punt zachtjes het teveel aan verf opzuigen. Waar de kleurendensiteit te groot of te klein is kan men dit corrigeren, zolang de verf nog een plas vormt, door de pigmenten met de punt van het penseel te duwen naar de plaats waar ze moeten zijn.
        • Deze techniek houdt het midden tussen de verfplastechniek die in de derde stap beschreven wordt en het tekenen met penseel. Er dient vlug gewerkt om te vermijden dat in de kleur randen gevormd worden tussen de droge en natte verf. Als dat toch gebeurt alles laten drogen, voorzichtig wegkrabben met een mesje zonder de levkas te beschadigen en herbeginnen. Als de lijnen van de tekening wat vertroebeld zijn of zelfs gewist, ze rustig zo laten: ze zullen in de loop van de volgende stappen meerdere keren opgehaald worden.
        • Op dezelfde manier alle kledij behandelen.


      • Derde stap: over het geheel van de kleding een transparante laag leggen.

        • De gekozen kleur voor de kleding klaarmaken, sterk verdunnen met water en een beetje eigeelemulsie toevoegen (als bij de aquareltechniek).
        • Met een middelgroot of breed penseel, naargelang de grootte van het vlak, de kleur aanbrengen in een hoek van het kledingstuk. Het penseel goed vullenó en de verfplas uitspreiden over heel de te kleuren zone. Overal dezelfde dichtheid van pigment behouden en oppassen voor bezinksels.
        • Na enkele minuten gaan de pigmenten zakken en de vloeistof zal aan de oppervlakte komen. Op dit moment zal elke tussenkomst met het penseel sporen nalaten, daarom moet er vlug gewerkt worden en mag de verflaag niet meer aangeraakt als ze gelegd is; zelfs niet als er mankementen te voorschijn komen. Die kunnen hersteld worden als alles goed is ingedroogd.
        • Plat (waterpas) laten drogen; lijnen en modellering zullen bij de droging door de bovenlaag heen schijnen (transparantie).
        • Eens gedroogd voorzichtig met de vingers wrijven om diktes weg te nemen.
        • De laag fixeren met een vlug en egaal gelegde emulsielaag, verdund met 50% water; niet opnieuw over reeds natte delen strijken want daardoor kunnen gaten ontstaan.
        • Deze "verfplaslaag" zo nodig 2 of driemaal herhalen tot de gewenste kleurtint bereikt is. Het is niet nodig telkens te fixeren met emulsie.
        • Na elke laag wel goed laten drogen en met de vingers voorzichtig afwrijven.
        • De delen die minder goed gekleurd zijn of homogeniteit missen bijwerken door kleine retouches in dezelfde kleur, maar minder nat, of een kleine verfplas leggen over de plaatsen die te licht zijn en de randen daarvan met emulsie doen versmelten met de grondlaag.
        • Als per ongeluk gaten in de verflaag komen, deze nauwkeurig bedekken met een kleine verfplas en later bijwerken met kleine penseelstreken.
        • In de opgelegde kleur kunnen ook schakeringen gemaakt worden door middel van een glacis: dat bestaat erin een dunne, doorschijnende verflaag (veel emulsie en weinig pigment) aan te brengen. Het glacis in één vlugge bewerking opbrengen en laten drogen: de transparantie van deze laag zal nieuwe kleurschakeringen tonen. (Als bijv. het maphorion -mantel- van de Moeder Gods te dof bruin is of te grauw kan het warmer gemaakt door een rode glacis). Meerdere glacislagen kunnen over elkaar gelegd worden, maar oppassen voor te dikke verflagen.
        • De omtrekken en de plooien van de kledij met het penseel ophalen om ze weer kracht te geven.
        • Op dezelfde manier te werk gaan voor alle kleding. Een dunne emulsielaag aanbrengen op elk kledingstuk afzonderlijk vooraleer tot de volgende stap over te gaan.


      • Vierde stap: oplichten van de kledij

        • Voor de oplichting de grondkleur nemen en er een beetje cremserwit (giftig) en een puntje titaanwit aan toevoegen (men kan bijv. rood ook oplichten met een beetje geel of oranje; bruin en groen met een beetje gele oker. Zelf oordelen wat het beste is).
        • Die wat lichtere tint aanbrengen op de op te lichten plaats en doen vervagen. Dit kan door de intensiteit van de weinig verdunde kleur progressief te verminderen, door het uitstrijken ervan met een bredere, haast droge borstel. Vertrekken van de hoogste oplichting en naar de randen toe doen uitsterven door kleine, vlugge penseelstreken en zonder teveel druk.
        • Deze werkwijze 2 tot 3 keren herhalen terwijl men telkens wat titaanwit toevoegt en het oplichtingsvlak kleiner maakt, tot men aan de hoogste oplichtingslijntjes komt (waarin het titaanwit 80% kan zijn).
        • Omtreklijnen en plooien ophalen en een laatste maal modelleren om de présence van de figuren te versterken.
        • Een fijne laag emulsie over het geheel aanbrengen.


      • Afwerking

        • Het wit van de oplichtingen kan bij het drogen geabsorbeerd worden of zijn kracht verliezen; het kan dus nodig zijn om de oplichtingen te herdoen.



        <terug naar inhoud>

        De tekening met het penseel

        Lining with the brush - Maak een mengsel van rode oker met een puntje zwart; niet veel verdunnen.
        - Trek met het penseel de lijnen van de bestaande tekening na.
        - Als de tekening helemaal ingekrast was, is de tekening met het penseel niet nodig, maar het blijft een goede oefening.
        Lining with the brush 2 - Een beetje zwart bij het mengsel doen om de wenkbrauwen te tekenen, de oogleden, ogen, pupillen, omtrek van de oren, de "neusdruppel", neusvleugels en lippen.
        - Deze mengeling ook gebruiken om eventueel vingers en de tenen te tekenen.
        - Deze lijnen zijn belangrijk en moeten na het opleggen van de eerste kleurlaag voldoende duidelijk doorschijnen.



        <terug naar inhoud>


        Grondkleur voor het inkarnaat

        De keuze van de kleur voor het grondinkarnaat (proplasma) zal afhangen van de school van de voorbeeldikoon en van de periode waarin die geschilderd werd. Die kleur kan variëren van het sombere bruingroen van de school van Pskov, of het helder bruingroen van de school van Moskou tot het chocoladebruin van de Griekse ikonografie of de school van Novgorod, en het goudbruin van de Italo-Kretenzische ikonen.

        Hier werd voor dit voorbeeld een grondkleur gekozen die aanleunt bij de school van Novgorod.

        The basic sanguir 1 - Voor het grondinkarnaat de volgende verhoudingen nemen: 3 delen rode oker en 1 deel gele oker.
        - Deze kleuren met wat water mengen en blauw toevoegen tot een chocoladekleur bekomen wordt.
        - Een puntje groen en zwart toevoegen en mengen.
        - Als de tint te rood wordt er wat gele oker aan toevoegen enz..maak proeven op wit papier om het resultaat te kunnen beoordelen als de verf droog is.
        - De kleur mag niet te helder zijn om de latere oplichtingen voldoende te doen uitkomen.
        - Er genoeg emulsie bijdoen want deze laag moet stevig zijn om er de latere oplichtingen op aan te brengen.

        The basic sanguir 2

        - Deze dekkende laag leggen beginnend aan de bovenkant van het hoofd en uitstrijken over de ganse oppervlakte van gezicht en hals.
        - Vermijden de grondlaag van de ikoon met het penseel te "krabben" en niet terugkomen op wat al gedaan is.
        - Eenzelfde laag aanbrengen op handen en voeten en ander inkarnaat als dat er is.
        - Goed plat laten drogen en afblijven ook als er onvolmaaktheden blijken te zijn.

        <terug naar inhoud>


        De eerste oplichting


        The first highlights
        - Bepaal de zones die moeten opgelicht worden. Voorstudies kunen gebeuren op de schetsen, zoals hiernaast geïllustreerd. De grotere densiteit van de kleur duidt hier aan waar sterkere oplichtingen moeten komen.
        - De lijnen van het gezicht met het penseel ophalen en zo nodig de tekenschetsen gebruiken als de lijnen moeilijk te zien zijn.
        - Meng 1 deel gele oker met 2 delen rode oker en een weinig emulsie. Goed verdunnen (met water).
        - Beginnen op het plekje dat de grootste oplichting moet krijgen; bij het verder uitspreiden van de verf deze nog wat verdunnen met water en met het penseel altijd strijken in de richting van de lichtste zone.
        - Vermijden de grondlaag te "krabben".
        - Volledig laten drogen.
        The first highlights 2 - Na het drogen de plaatsen die slecht gekleurd zijn of homogeniteit missen bijwerken: dit kan door met verdunde emulsie en een beetje van het laatste kleurmengsel voorzichtig bij te werken om een geleidelijke overgang te bekomen.
        - Als er per ongeluk gaatjes gemaakt werden, een klein laagje grondinkarnaat aanbrengen en een beetje oplichtingskleur en dan voorzichtig bijwerken.


        De tweede oplichting

        The second highlights - Een mengsel maken van gelijke delen gele en rode oker en de verfplasjes iets kleiner maken
        - Laten drogen
        - Bijwerken met een beetje kleur in verdunde emulsie.

        - De lijnen van de ogen, de wenkbrauwen, de oren, de neusdruppel, de mond, de omtrek van de haren ophalen met een vrij droog mengsel van gebrande sienna met een beetje zwart en een puntje rood.


        <terug naar inhoud>


        De laatste oplichtingen

        Het aantal oplichtingen en hun intensiteit zullen afhangen van het uiteindelijke uitzicht dat men voor het gezicht beoogt.

        In het algemeen moet men te sterke overgangen vermijden tussen de verschillende oplichtingen en oppassen voor het titaanwit dat met de nodige voorzichtigheid moet gebruikt worden, altijd gemengd met cremserwit (giftig) dat transparant is en zachte overgangen tussen de verschillende tinten mogelijk maakt.

        De gebruikte techniek voor de laatste oplichtingen zal nu eens de kleine verfplas zijn met een beetje eigeel, dan weer het delicate bijwerken. Sommige ikonografen leggen de laatste lagen "borstelend" met een haast droge kleur, en "verdoezelend" met verdunde emulsie. Als de oplichtingen te wit van kleur zijn kan men over het hele gezicht een glacis van rode oker leggen om er weer leven in te brengen (over de ganse oppervlakte verdunde emulsie aanbrengen met een puntje rode oker legeen tweede maal over dezelfde plaatsen strijken!)

        The last highlights - De "hogingen" zijn kleine witte streepjes, aangebracht op precieze plaatsen, om aan de gezichten de laatste oplichting te geven.
        - Meng titaanwit met een puntje gele oker en werk voldoende droog.
        - De"hogingen" niet borstelen maar trekken want de lijnen moeten zuiver zijn.

        <terug naar inhoud>


        De techniek van goud assist



        Moeder Gods Iakromskaya. Saint Andrew workshop.

        Op vele ikonen zijn de gewaden versierd met fijne gouden lijntjes die de uitstraling verhogen en de verheerlijking van de voorgestelde persoon accentueren. .
        Assist vergulden is precisiewerk en alvorens ermee te beginnen is het noodzakelijk de voorbeelden te bestuderen. Hier zijn enkele voorbeelden die u kunnen helpen bij het maken van uw schetsen:

        Vladimirskaya
        Tronende Christus (Rublev)
        Moeder Gods van de Passie (Griekenland)



        Het materiaal

        Matériel

        Om goud assist aan te brengen heeft u het volgende materialen nodig:

        - Een fijne penseel om het lijmwater aan te brengen.
        - Velletjes bladgoud op een schutblad. (Zgn. vast goud)
        - Talkpoeder om de schildering te beschermen.
        - Het zachte deel van bruin brood om in het bladgoud te drukken.. .
        - Een prop watten om het goud glad te strijken.
        - Blanke schellak om het goud te beschermen.



        Voorbereiding van het lijmwater

        Het assist lijmwater kan worden klaargemaakt volgens de volgende drie bekende recepten:

        • Lijmwater gebaseerd op knoflook:

          Neem een aantal teentjes knoflook en pers ze uit om het sap te verkrijgen. Filter dit sap (bijvoorbeeld door een oude nylon kous) en voeg wat rode oker toe om de lijmlijntjes zichtbaar te maken als ze op de ikoon zijn aangebracht. Dit lijmwater kan een aantal weken in de koelkast worden bewaard. Voeg een klein beetje water toe, totdat een goede vloeibaarheid is verkregen om de lijntjes met een penseel te kunnen trekken.

        • Lijmwater gebaseerd op donker bier:

          Doe een half glas donker bier in een potje, en voeg een halve theelepel rode oker toe. Roer het goed door, en laat het een aantal dagen indrogen. De aldus verkregen stroop vormt de lijm om het goud te doen hechten en u hoeft het alleen een beetje nat te maken alvorens het te gebruiken. De toevoeging van rode oker is om de eenmaal getrokken lijnen op de ikoon zichtbaar te maken. Het is mogelijk om het droogproces te versnellen door het bier langzaam te verwarmen. Deze lijm kan onbeperkt worden bewaard.

        • Synthetische lijm:

          Sommige ikonografen gebruiken synthetische wate lijm op goud assist aan te brengen. De moeilijkheid bestaat in het vinden van de juiste verdunning om fijne en precieze lijnen te verkrijgen, daar het lijmen met te veel water de lijnen doet uitlopen..



        Het voorbereiden van de ikoon




        Traçage Na het maken van een schets op de plaats van de gouden lijnen, maakt u wat gele oker of loodwit klaar met een beetje emulsie, en daarmee tekent u de lijnen van de assist.
        Saupoudrer de talc - Als de okergele of loodwitte lijnen droog genoeg zijn, bestaat de volgende handeling uit het licht bepoederen met talkpoeder van de delen rondom het goud assist. Het is absoluut noodzakelijk om het schilderwerk te beschermen - tempera blijft altijd vettig en plakkerig - want het is erg moeilijk, zelfs onmogelijk, om kleine deeltjes bladgoud die daar blijven plakken tijdens het aanbrengen van de assist, te verwijderen...

        De assist

        Appliquer la colle - Breng het lijmwater aan, maak daarbij nauwkeurige en regelmatige lijnen, en herhaal dit twee of drie keer..
        - Laat het een paar minuten drogen.
        - Als de oppervlakte van de assist groot is, verdeel dan het werk in een aantal delen.
        - Maak de penseel van tijd tot tijd schoon met water, om te voorkomen dat er zich talkpoeder in verzamelt.
        Appliquer la feuille d'or - Breng het bladgoud aan, druk daarbij voorzichtig met uw vinger op elk ingelijmd plekje.

        - Als het droogproces te vergevorderd is, bij gebruik van de knoflook of bier lijmwaters, maak dan de lijnen vochtig met uw adem: dit zal de lijm weer doen "ontwaken".
        Tamponner - Gebruik een balletje, gemaakt van het zachte deel van bruin brood (te verkiezen boven het zachte deel van wit brood) om het bladgoud aan te kloppen, en het te doen vastkleven. Niet te hard drukken, anders wordt het te plat.
        Lissage - Als het bladgoud helemaal droog is (wacht ongeveer 20 min) maakt u het glad met een propje katoenen watten: met deze handeling verwijdert u meteen ook het extra goud en de talkpoeder. Als het niet voldoende glad wordt, gebruikt dan een heel zachte penseel om deze handeling te voltooien. Dit glad maken met watten moet uiterst voorzichtig gebeuren.
        - Gouden lijnen hebben een zekere dikte, en als ze goed glad gemaakt zijn, stralen ze schitterend.
        Gomme laque - Bescherm de gouden stralen door er een mengsel van half blanke schellak / half 90% alcohol overheen te penselen.

        - Om tenslotte ieder spoor van talkpoeder te verwijderen, is het aan te raden het hele oppervlak van de ikoon te bestrijken met een laagje van emulsie met 50% water.

        <terug naar inhoud>

        Achtergrond, aureool en kader

        Vele ikonen hebben een gouden achtergrond maar het is ook mogelijk hem te kleuren. Men kan daarvoor een transparante kleur gebruiken op basis van verdunde gele oker, ofwel een dekkende kleur op basis van Napelsgeel, lichtjes getint met gele oker of Veronese-groen, of ook nog van zinkwit met een beetje gele oker. Men moet zelf proeven doen want er zijn nog talloze mogelijkheden deze tint wordt in een plas opgebracht.

        la ligne rouge - Daarna moet de aureool getrokken worden en het buitenste boordje van de ikoon.
        - Gebruik hiervoor een wat donker mengsel van rood.
        - Om de buitenrand te trekken kan men een lat gebruiken zoals op de foto hiertegenover getoond wordt.



        <terug naar inhoud>


        Kalligrafie

        De kalligrafie is, zoals het vergulden, een kunst op zich. Het is dan ook sterk aan te bevelen eerst op papier te oefenen vooraleer de inscriptie op de plank aan te brengen. De inscriptie op de ikoon kan niet weggelaten worden want ze verleent de ikoon de spirituele aanwezigheid van de afgebeelde personen en maakt haar, na de wijding ervan door de priester, tot een publiek of privaat cultusobject.

        Een belangrijke regel in deze etappe is het berekenen van de juiste afmeting van de inscriptie in verhouding tot de grootte van de ikoon. Een te grote inscriptie schaadt de harmonie; ze moet bescheiden blijven, maar desalniettemin goed leesbaar.

        De keuze van de taal beperkt zich in het algemeen tot één van de traditionele liturgische talen van de kerk: Grieks, Slavisch, Latijn, Arabisch enz. En zal ook gemaakt worden in functie van de school waartoe de voorbeeldikoon behoort. Men kan de inscriptie ook aanbrengen in de landstaal en in dat geval kiest men een geschrift dat in harmonie is met het geheel (vele hedendaagse ikonografen kiezen voor een schrift dat dicht bij de "unciaal" staat).

        Calligraphie - Het kleurenmengsel voor de inscriptie is hetzelfde als voor de aureool en het buitenboordje.
        - Gebruik hiervoor een penseel dat in perfecte staat is, want de inscriptie moet precies en net zijn.
        - Schrijf de letters eerst zeer dun.
        - Verdik de letters, gebruik makend van de breedte en de punt van het penseel, zoals men met een pen voor kalligrafie zou schrijven.
        - Om de verticaliteit van de inscriptie te beklemtonen, de verticale lijnen van de letters dikker trekken.

        - Om de kalligrafie te doen hechten op het goud, de kleur mengen met wat ossegal of met zeep, en eenmaal gedroogd de inscriptie fixeren met blonde schellak.


        <terug naar inhoud>


        De zijkant van de ikoon

        le bord de l'icône - Als op de zijkant van de ikoon levkas gelegd is moet men die kleuren met een wat donker rood (rode oker - gebrande sienna en een beetje zwart) of met een andere kleur die harmonieert met het geheel.

        - Als men de houtkleur gelaten heeft, de zijkant zuiver maken en vernissen met een houtvernis. Men kan ze ook lichtjes tinten met verdunde notebolsterbeits maar vooraf alleszins uitproberen.



        <terug naar inhoud>


        Het slotvernis

        Als de ikoon en de inscriptie klaar zijn dienst minstens drie maanden gewacht voor het vernissen, opdat de verflagen goed gedroogd en voldoende stevig zouden zijn.

        Het traditionele vernis voor ikonen is olifa, een vernis op basis van gekookte olie waar een weinig droogsel aan toegevoegd is. Maar in onze dagen bestaat er een hele gamma aan vernissen, waarvan sommige dezelfde voordelen bieden als olifa (transparantie, samensmelten van de kleuren en luminositeit) maar niet de nadelen (oxidatie, stofopname en de moeilijkheid om het op te brengen). Het valt te betwijfelen of Roublev, als hij vandaag zou leven, olifa zou verkiezen voor het vernissen van zijn ikonen, en men ziet ten andere ook dat vele hedendaagse ikonografen olifa vervangen door moderne vernissen.


        • De olifa

          • Materiaal:

            • Een liter gebleekte lijnolie meerdere dagen blootstellen aan het zonlicht.
            • Koop in de apotheek 2,5 gr. Kobaltacetaat (machtiging vragen).

          • Klaarmaken van de olifa:

            • De olie verwarmen tot 280° en het kobaltacetaat toevoegen.
            • Goed roeren met een houten!!! lepel en laten drogen.

          • Andere bereiding:

            • De olie, die vooraf in de zon al verwarmd is, opwarmen tot 150° gedurende 5 uren.

          • Werkwijze bij het aanbrengen van de olifa:

            • Een dikke laag olifa opbrengen.
            • Het teveel met de hand afnemen en bewaren (dit kan opnieuw gebruikt).
            • 2 uren laten drogen en dan de rest van de olifa afnemen met zijdepapier.
            • Om het kwartier met de hand over de olie strijken om ze beter en beter uit te strijken en de matte plaatsen te voeden. Dit gedurende 2 tot 3 uren.
            • Wachten tot de olie "trekt" en niet meer afgeeft, en dan snel en lichtjes met de palm van de hand over de ganse oppervlakte strijken.
            • Twee en een halve maand beschermd voor stof laten drogen.

          • Allerlei:

            • De huizen Sennelier en Zecchi verkopen olifa
            • De olifa moet alle 6 maanden herkookt worden.


        • Eiwitvernis

          • Het wit van een ei nemen en het tot schuim kloppen tot men het met een mes kan snijden. Hierover een klein glas water gieten en het geheel afdekken tot de volgende dag. De vloeistof die op de bodem van het recipiënt gezakt is, is het vernis.
          • In feite is het eiwit geen eigenlijk vernis, zoals men dit vandaag verstaat, maar het vormt een velletje waardoor de verflaag overal even mat gaat lijken. Het beschermt de verflaag voor de lucht en dient als isoleermiddel voor een eventueel later vernis. Een eigeelschildering krijgt meer glans naarmate het eigeel verhardt. Het eiwit volstaat om de schildering te beschermen en men kan zoveel lagen opbrengen als men verlangt. Er overheen kunnen ook nog retouches in de kleuren worden aangebracht.
          • Eiwitvernis kan al opgebracht worden één maand na het beëindigen van de ikoon. Men doopt een breed en soepel penseel in de vloeistof, drukt het wat uit op de rand van het recipiënt, en brengt een dunne gelijkmatige laag aan. Twee tot driemaal herhalen tot een gelijkmatige eiglans bereikt wordt. Geen eiwit aanbrengen op de vergulde delen.
          • Als een schilderwerk na dit vernissen een maand of zes in een vochtige ruimte staat, kan zich schimmelvorming voordoen. In dit geval de schimmels eenvoudigweg met een zachte borstel afvegen en een definitief vernis opbrengen.


        • Synthetische vernis op waterbasis

          • De beste synthetische vernissen zijn deze van Lascaux en Liquitex die het uitzicht van melk hebben. Ze worden verkocht voor hoogglans en mat, maar voor ikonen verdient het de voorkeur beide aan te schaffen en te mengen in gelijke delen, om een satijnglans te bekomen.

            • Werkwijze bij het vernissen:

              • Het vernis met 40 % water verdunnen
              • De ikoon goed reinigen van alle stof enz.
              • Goed roeren en aanbrengen met een borstel van 10 tot 15 mm. Gebruik zo soepel mogelijke borstels.
              • 2 lagen zo dun mogelijk opbrengen: de eerste horizontaal, de tweede verticaal. Wacht voor de tweede laag tot de eerste volledig droog is en strijk geen tweemaal over dezelfde plaats. De opgelegde laag lijkt op verdunde melk die ongelijk over het paneel is uitgestreken, maar ze zal na 5 tot 10 minuten transparant worden. Niet aanraken tijdens het drogen.

            • Nadeel van dit vernis: :

              • Er kunnen geen retouches aangebracht worden. Het vernis kan maar afgenomen worden met trichloorethyleen.


        • Het schellakvernis

          • Zoals de goudlaag, kan ook de ganse ikoon vernist worden met schellak. Die moet verdund worden met alkohol van 90% en met een brede borstel

        <terug naar inhoud>

        Overzicht van de etappes bij het schilderen





        Kies een punt en klik...
        H. Andreas 1 H. Andreas 2 H. Andreas 3
        Schets van de tekening Opbrengen van de tekening Inkrassen en vergulden
        .
        H. Andreas 4 H. Andreas 5 H. Andreas 6
        Tekenen met het penseel Basisinkarnaat Ophalen van de tekening
        .
        H. Andreas 7 H. Andreas 8 H. Andreas 9
        Eerste oplichting Tweede oplichting Laatste oplichtingen
        .
        H. Andreas
        De afwerking

        <terug naar inhoud>

        <TERUG>

        <terug naar inhoud>

        .

        Kleur

        .

        .

        Samenstelling

        .

        .

        (X)

        .

        .

        Stabiliteit

        .

        .

        Fresco

        .

        .

        Opmerkingen

        .

        Cremserwit Basisch loodcarbonaat Schadelijk ** Ja Niet met cadmiums mengen -Uitstekend voor de oplichtingen
        Titaanwit Titaandioxyde - **** Ja Niet met cadmiums mengen - helder -sterk
        Zinkwit Zinkoxyde - **** Nee Neiging grijs te worden bij menging - Weinig dekkend - Bestendig - Gebruiken voor glacis
        Céruleumblauw (substituut) Barietsulfaat en phtalocyanine blauw - **** Ja Sterke kleurkracht
        Echt céruleumblauw Kobaltstannaat - **** Ja Dekkend - Bestendig bij menging
        Kobaltblauw Kobaltaluminaat - **** Ja Zeer lichtecht stabiel bij menging
        Mangaanblauw Manganaat Schadelijk *** Ja -
        Pruisisch blauw Ferriferrocyanide - *** Nee Bij natmaken - Alcohol gebruiken - Sterke kleurkracht Bevordert oliedroging
        Ultramarijn-blauw Siliciumaluminaat van gepolysulfuriseerde sodiums - **** Ja Helder en sterk - niet mengen met chroomgeel
        Cadmiumgeel (substituut) Mono-azoïsche-en organische pigmenten - *** Nee Goed lichtecht
        Echt cadmiumgeel Cadmiumsulfide - **** Ja Dekkend - niet mengen met Cremserwit en ultramarijnblauw
        Chromaatgeel Loodchromaat Schadelijk * Nee Weinig lichtecht wordt met de tijd zwart
        Napelsgeel (substituut) Zinkoxyde - titaandioxyde – mono-azoïsch pigment - *** Nee Helder - Lichtecht - Achtergronden op ikonen
        Echt Napelsgeel Loodantimonaat Schadelijk * Nee Contact met ijzeroxides vermijden
        Zwart (Lak) Aniline - ** Ja Wordt blauwachtig - alleen gemengd gebruiken
        Roet Koolstof - **** Ja Beste zwart voor het fresco
        Ivoorzwart Verkoolde beenderen - **** Nee Af te raden voor tempera - neiging tot afschilveren
        Citrien oker Natuurlijke aarde Griekenland - **** Ja Oplichting van de gezichten - zeer dekkend
        Bruine oker Menging van aardekleuren - **** Ja -
        Goudoker Natuurlijke aarde (Italie) - **** Ja -
        Donkere oker Natuurlijke aarde (Italie) - **** Ja -
        Gele oker Natuurlijke aarde - **** Ja -
        Rode oker Natuurlijke aarde (gebrande gele oker) - **** Ja -
        Gebrande omber Natuurlijke aarde gebrand - **** Ja Goed mengen voor het verven met plassen (ikoon)
        Omber natuur Natuurlijke aarde - **** Ja Neiging tot doorslaan : oppassen bij de dosering - vraagt veel bindmiddel
        Mars oranje IJzeroxyde - *** Ja -
        Cadmiumpurper (substituut) Zinkoxyde - azopigment – minerale bestanddelen - ** Nee -
        Echt cadmiumpurper Cadmiumsulfide -selenide - **** Ja -
        Alizarinerood Azolak en aluminiumhydroxyde - *** Nee Grote kleurkracht - Gebruiken voor glacis - Transparant
        Cadmiumrood (substituut) Zinkoxyde - azopigment minerale bestanddelen - **** Nee Goede stabiliteit bij het mengen
        Echt cadmiumrood Cadmiumsulfide -selenide - **** Ja Dekkend - niet mengen met cremserwit en titaanwit
        Marsrood IJzeroxyde - **** Ja Grote kleurkracht -Geeft een transparante laag
        Chinees rood Azopigment - minerale lading - *** Ja -
        Pozzuoli-aarde Natuurlijke aarde (Italie) - **** Ja Zeer dekkend
        Venetiaans rood IJzeroxyde - **** Ja Zeer lichtecht en stabiel bij menging
        Hélios rood Toluïdinerood (organisch) - ** Nee Sterk en helder grote kleurkracht
        Molybdaatrood Loodmolybdaat Schadelijk **** Ja Sterk - Dekkend en helder - Verwarmt het inkarnaat
        Vermiljoen rood (substituut) Azopigment en minerale bestanddelen - **** Nee Helder en dekkend
        Echt vermiljoen rood Toluïdinerood en minerale bestanddelen - ** Ja Niet mengen met loodpigmenten
        Gebrande Sienna Natuurlijke aarde (Italie) - **** Ja Goed mengen met het penseel voor het opbrengen
        Sienna natuur Natuurlijke aarde (Italie) - **** Ja -
        Groene aarde Natuurlijke aarde - **** Ja -
        Engels groen Azo en Phtalocyanine - *** Nee -
        Bariet groen Bariumchromaat - phtalocyanine en strontiumchromaat Schadelijk ** Nee Helder en dekkend
        Chroomgroen Chroomoxyde - **** Ja Dekkend en kleurend - zeer goede stabiliteit bij menging
        Smaragdgroen (substituut) Phtalocyanine en minerale bestanddelen - *** Nee Helder - grote kleurkracht – houdt zich goed bij menging
        Echt smaragdgroen Chroomoxydehydraat - *** Ja Zeer stabiel bij menging - gebruiken voor glacis
        Veronesegroen Monoazopigment - phtalocyanine et minerale bestanddelen - *** Nee Helder - dekkend en weinig kleurend
        Echt kobaltviolet Kobaltarsenaat Schadelijk **** Ja Weinig kleurend maar dekkend - zeer stabiel bij menging

        **** Zeer goed *** Goed ** Matig * Slecht

        <terug naar inhoud>

        Jezus Christus

        Grieks :
        Arabish :

        Moeder Gods

        Grieks :
        Arabish :





        De Geboorte van Maria

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Opdracht van Maria in de Tempel

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Aankondiging

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Geboorte van Christus

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Opdracht van Christus in de Tempel

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Doop van Christus

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Transfiguratie

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Opwekking van Lazarus

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Intocht in Jeruzalem

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Kruisiging

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Nederdaling ter Helle

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Vrouwen aan het Graf

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        De Hemelvaart

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        Pinksteren

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :





        Maria Hemelvaart

        Grieks :
        Slavisch :
        Latijn :
        Arabisch :

        <terug naar inhoud>

      Border Image