Hub Coonen Fine Abstract Sculpture



    Technieken


    "Hol beeld maken"

    Hol beeld,
    cire perdue (verloren was) methode.


    Een massief beeldje moet dus klein zijn en nergens dikker dan 30mm. Een groter beeld zal hol moeten zijn. Maak eerst een model van was, op ware grootte. Besteed daar veel aandacht aan, alles wat in was fout gaat, gaat ook fout in brons, en herstellen is dan niet meer mogelijk.

    Is het beeld klaar, dan moeten er vervolgens ontluchtingskanalen worden aangebracht. De ontluchting van het beeld is zeer belangrijk. Stel je voor dat je het beeldje met water vulde en rechtop zette. Overal waar water in het beeld kan blijven staan, moet er een kanaal naar de aangiet tap komen. Niet tot in de aangiet tap, maar ernaast, tot aan het niveau van de aangiet tap. Als er straks brons in wordt gegoten zal langs deze kanalen de lucht kunnen ontsnappen. Luchtbellen die achterblijven, zitten op een plaats waar brons moest komen en zijn straks gaten in het beeld. De ontluchtingskanalen maakte ik van limonade rietjes (die dikke, die je ook kunt knikken) of van sate prikkers verdikt met was. De aangiet tap en ontluchtingskanalen worden straks weer afgezaagd, en doen dus niet mee in de prijs voor het brons. Bezuinig er dus niet op. Let wel een beetje op waar de ontluchtingskanalen aan het beeld zitten. Doordat ze straks worden afgezaagd zullen ze littekens op het beeld achterlaten die moeten worden bijgewerkt. Niet handig als dat precies in het gezicht zit.

    Nu het beeld klaar is wordt het tijd voor de mal. De mal bestaat nu uit twee of meer delen, die afzonderlijk worden gemaakt. Daarom moet het beeld in gedachten in delen worden verdeeld over lijnen die geen ingesloten delen bevat. Als er b.v. Een arm aan het beeld zit, moet je proberen de deel naad langs de arm te maken. Als de arm IN de mal steekt kun je hem er straks niet meer uithalen en wordt de arm massief. Geen probleem als deze dun is, wel als deze dik is. Het beeldje moet in een kistje of andere vorm worden gelegd en de deelnaad in klei worden aangebracht. Dat mag een dikke rand zijn, en kan zelfs zo dik zijn dat er geen bekisting nodig is, maar deze door de klei wordt gevormd. Nu wordt het beeld ingekwast met talk of baby poeder. Dit verbeterd de hechting van het gips straks. Vervolgens een beetje gips ZONDER gravel aanmaken tot een yoghurt dikte en daarmee een eerste laag op het beeldje aanbrengen. Dat kan het beste worden gedaan door het te spatten of te smijten (wordt dus een flinke bende!). Zorg ervoor dat overal deze gips laag OP het beeld aansluit. Luchtbellen die nu ontstaan worden bronzen pukkels op je beeld, en het is een flinke klus die straks weg te vijlen en te zagen.

    Vervolgens een emmer water klaarzetten, voor 2/3 gevuld. Daar zoveel gips en gravel (in een verhouding 1 deel gips en 1 delen gravel) in laten zakken (niet roeren) totdat er net een droog bergje bovenuit steekt. Nu lekker met de handen erin en roeren maar. Gisp is vrij agressief voor de huid, dus als je mooie handen wilt houden gebruik dan handschoenen. Zodra het mengsel goed is gemengd een vrij dunne laag van 3-4 cm dik aanbrengen. Zodra dit deel hard is, de deel naad goed vrijmaken (klei verwijderen) en goed invetten (ik gebruikte margarine) en de tweede (en andere) deel (delen) op dezelfde manier aanbrengen. Eventueel een beetje inkt aan het gips toevoegen, dat vergemakkelijkt het zoeken naar de scheiding tussen de delen. Zodra de mal uitgehard is, deze voorzichtig splitsen. Nu kom je erachter dat die kleuring erg handig is om de naad terug te vinden. Ook handig is het om de mal in warm water te leggen, dan wordt de was zacht en kun je de mal eenvoudiger splitsen. Het wassen beeld gaat daarbij kapot!

    Nu heb je de mal delen en wordt er een laagje van 1 cm was in de mal delen geplakt. Dit wordt straks het brons. Is de mal helemaal gevuld, dat worden er een serie messing spijkers in de binnenkant van de mal gestoken of geslagen. Let op dat je daarbij de mal niet stukslaat. Deze spijkers steken dus IN de holle kern. Nu de mal sluiten en volgieten met een gips gravel mengsel waarin een paar handen zaagsel zijn toegevoegd. Dit zaagsel verbrand tijdens het uitstoken van de mal, en geeft het krimpende en stollende brons de kans de kern wat in elkaar te drukken zonder dat het brons scheurt. Is de kern volgegoten, dan de voet van het beeld voorzien van een aangiet tap. De aangiet tap maakte ik van een plastic koffie beker. Deze wordt aan de voet van het beeldje bevestigd het beeldje staat dus op de aangiet tap. Het wordt straks op de kop gegoten. De aangiet tap wordt gebruikt als een soort trechter waar straks het brons ingegoten wordt. Deze trechter maakt het ingieten makkelijker, en zorgt voor een zeker druk zodat ook dunnere delen snel genoeg (voordat het brons gaat stollen) vollopen.

    Let op dat je nu een roestvrij stalen buisje van de kern naar buiten brengt als ontluchting van de kern als deze geheel opgesloten wordt.

    Vervolgens een dikke laag (5-10 cm) in verschillende lagen gips gravel op het beeld aanbrengen. Eventueel kun je de mal nog versterken met een laag kippengaas als wapening, maar als het beeld niet te groot is hoeft dat niet. Als je de mal los opbouwt zoals ik beschreef raak dan niet in paniek als het mengsel steeds naar beneden loopt, gewoon langzaam doorgaan en weer op vegen. Langzaam zal het opstijven en blijven zitten waar je wilt.

    Tot zover het deel dat je eenvoudig zelf kunt doen. Nu een bronsgieter bezoeken. (Handig als je al een afspraak maakte en niet nu pas hoort wat ze wel en niet willen en kunnen). De brons gieter zal de mal gedurende ongeveer 7 uur bij 700 °C uitstoken, waarbij de was eruit smelt en deels verbrand. De mal is nu geheel leeg en schoon. Dat kun je zelf ook doen door van gipsblokken van de doe-het-zelver een oven te stapelen en met van die dakdekkers branders gedurende die tijd stoken. Erg handig als de relatie met je buren op de proef moet worden gesteld, het maakt veel lawaai, en stinkt. Als er was resten achterblijven zullen die straks bij het gieten plots in een gas veranderen en het brons terug duwen en laten spetteren. Brons spetters van 1200 graden om je oren, daar maak je geen vrienden mee.

    Nu de mal schoon en leeg is wordt de mal in een zandbed ingegraven. Dit zand zorgt ervoor dat de mal extra wordt ondersteund, en niet kan omvallen. Dat zand wordt flink aangestampt zodat de mal goed opgesloten zit. Nu wordt eindelijk de gloeiende en vloeibare was in de aangiet tap gegoten. In een keer door gieten, een tweede laag erbij zulje altijd zien. Door gieten totdat het brons uit de ontluchtingskanalen loopt, dan is de mal vol. Ook dit kun je in de achtertuin doen, maar is erg gevaarlijk. Brons is pas goed vloeibaar bij 1200 °C en dat lukt alleen met veel vuur!

    Nu wachten tot het brons voldoende is afgekoeld om de mal stuk te breken (hakken) en het beeld uit zijn benarde positie te bevrijden. Het resultaat lijkt nog niet veel op de beelden die je in een galerie ziet. Het brons is geoxideerd en zit nog deels begraven in de gips resten. De gipsen kern zit nu in het beeld opgesloten, en zal er dus in blijven zitten.

    Nu is het tijd het beeld te ciseleren. Dat wil zeggen alles wat er niet aan het beeld hoort te zitten afzagen, vijlen en weg hameren. Dit is een flinke klus. Nu wordt ook duidelijk waar de gietfouten (gaten in het beeld) zitten. Deze moeten weer worden dichtgelast. Dat lukt alleen goed met professionele apparatuur. Meestal doet men dat door argon lassen, en dan niet met ijzer als toevoeg materiaal maar met brons. Vervolgens weer afwerken en vijlen en hameren totdat de laspit onzichtbaar is.

    Eindelijk is het beeld dan zoals het er uit moet zien. Vervolgens kan het worden gepatineerd, gekleurd. Patina is er in vele kleuren en materialen. De een nog iets giftiger en agressiever dan de ander. B.v. Zwavellever (bruin tot zwart) Kopernitraat (bruin met groene tinten Ijzerchloride (Oker tot roodbruin). Daartoe wordt het beeld heet gestookt (niet roodgloeiend, maar een 200-300 °C) en wordt de patina met een kwast of borstel aangebracht. Vervolgens beeld na stoken om de kleur te beïnvloeden (hoe heter, hoe donkerder) en afspoelen in koud water. Met een patina kun je het beeld zijn uiteindelijke mooie kleur laten krijgen. (of verprutsen...) Als het niet naar je zin is, kom je erachter dat een testje op een stukje testmateriaal geen slecht idee was en blijft er niets over dan weer schuren en krabben tot de laag weg is en opnieuw beginnen. Tenslotte kun je eventueel het beeld nog in de was zetten om een mooiere glans te geven. Dat hangt natuurlijk af van de kleur die je koos.


     

     

    <terug naar inhoud>