Hub Coonen Fine Abstract Sculpture

Hardheid van steen


De hardheidsschaal voor mineralen is voor het eerst in 1822 gepubliceerd door Frederick Mohs,
een Oostenrijkse mineraloog die door middel van 'krastesten' die in mijnen werden gebruikt een schaal heeft opgesteld.


Relatieve hardheid van steen

De schaal loopt van 1 tot 10 en is niet evenredig
    * Het relatieve verschil in hardheid tussen schaal 5 en 3 is kleiner dan het verschil tussen hardheid 1 en 2!
       U hoeft dan ook niet echt te schrikken van een steen met hardheid 5, meestal zult u niet veel verschil merken met hardheid 3.
    * De stap van hardheid 5 naar 6 is goed te merken, net als de stap van 6 naar hardheid 7.
    * Van 7 naar 8 is het verschil weer relatief klein. Van 8 naar 9 weer erg duidelijk
    * De uiteindelijke stap van 9 naar 10 is relatief de grootste stap!
Hieronder treft u een overzicht van de mineralen die de hardheid bepalen en daaronder de beeldhouwstenen die onder die hardheid vallen.
Dit betekent niet dat de steensoorten daarmee aan het hardheid bepalende mineraal verbonden zijn.
De meeste stenen komen in meerdere hardheids-schalen voor. Dit komt omdat de schaal is opgesteld met mineralen.
Een steen bevat meestal meerdere mineralen.

   1. Talc
          * Speksteen - China (lichte kleuren)
          * Speksteen - Zimbabwe (zwart)
          * Speksteen - Brazilië
          * Beitels
          * Raspen
      Stenen zijn geschikt om te snijden, raspen en (niet allemaal) om voorzichtig te beitelen
      Meer over de kwaliteit van speksteen
      Meer over speksteen

   2. Gips
          * Speksteen - China (donkere kleuren)
          * Speksteen - Zimbabwe (zwart)
          * Speksteen - Brazilië (zwart en zwart-groen)
          * Speksteen - Kenia
          * Speksteen - Zimbabwe
          * Rode zandsteen - Zimbabwe
          * Serpentijn - Zimbabwe
          * Cobalt
          * Albast knollen en Albast plakken
      Stenen zijn geschikt om te hakken, raspen en enkelen om te snijden

   3. Calciet (kalkspaat)
          * Kalksteen
          * Opaal
          * Serpentijn - Zimbabwe
          * Rode zandsteen - Zimbabwe (tot 3.5)
          * Cobalt
          * Marmer
      Stenen zijn geschikt om te hakken en te raspen

   4. Fluoriet (vloeispaat)
          * Kalksteen
          * Opaal
          * Serpentijn - Zimbabwe (tot 4.5)
          * Cobalt (tot 4.5)
          * Marmer
      Stenen zijn geschikt om te hakken en te vijlen, machinaal werken krijgt een voorkeur

   5. Apatiet (calciumfosfaat)
          * Kalksteen
          * Belgisch hardsteen
          * Zwarte serpentijn - Zimbabwe
          * Groen-Zwarte serpentijn - China
          * Opaal
      Machinaal werken is voor grotere stenen aan te raden

   6. Orthoklaas (kaliveldspaat)
          * Zwarte serpentijn
          * 6.5 Jade
          * 6.5 Graniet
          * 6.5 Springstone
          * 6.5 Fruitserpentijn
          * 6.5 Paarse Cobalt
      Voor pneumatische of machinale toepassingen

   7. Kwarts
          * Jade
          * Graniet
          * Springstone
          * Fruitserpentijn
          * Paarse Cobalt
          * Gereedschap
      Voor pneumatische of machinale toepassingen
      The two faces of Jade

   8. Topaas
          * Verdiet
          * Gereedschap
      Voor pneumatische of machinale toepassingen

   9. Korund

  10. Diamant

Krastest
De krastest maakt het redeilijk eenvoudig een steen qua hardheid te bepalen.
    * Een steen met hardheid 1 kan een streep op papier achterlaten
    * Met uw nagel kunt u krassen maken in mineralen tot hardheid 2.5
    * Met een koperen munt kunt u krassen maken in mineralen tot hardheid 3.5
    * Met glas of een spijker kunt u krassen maken in mineralen tot hardheid 5.5
    * Vanaf hardheid 5.5. maakt de steen krassen op glas

Het juiste gereedschap
    * Gereedschap voor zachte steen tot maximaal hardheid 2
      Speksteenraspen en speksteenbeitels
      Deze categorie is geschikt voor ongeoefende gebruikers

    * Gereedschap voor middelharde steen tot maximaal hardheid 4.5
      Gehard staal, zoals Miliani raspen en stalen beitels
      Het is verstandig een cursus te volgen alvorens deze materialen te gebruiken zodat verkeerd gebruik niet tot onnodige slijtage lijdt.

    * Gereedschap voor hardere steen tot maximaal hardheid 6.5
      Carbide granulaatraspen en widia gereedschappen, pneumatische en handgereedschappen van Rebit
      Een goede cursus bij een beeldhouwer is van belang. Verkeerd gebruik van widia gereedschappen is desastreus voor de materialen.
      Bij pneumatische toepasingen is een gedegen cursus noodzakelijk om slijtage van materiaal, breuk van steen en risico van letsel te voorkomen.

    * Gereedschap voor zeer harde steen tot hardheid 8
      Diamantraspen en Rebit gereedschappen
      Nagenoeg altijd pneumatische toepasingen.
      Een gedegen cursus is noodzakelijk om slijtage van materiaal, breuk van steen en risico van letsel te voorkomen.

 

Hardheidsschaal van Mohs

De Hardheidsschaal van Mohs is een schaal van 1 tot 10, die de relatieve hardheid van een mineraal aangeeft.
De hardheid kan bepaald worden met een sclerometer.
De schaal werd ontwikkeld door Friedrich Mohs.
Hardheid valt te bepalen door te zien welke stof de andere een kras kan toebrengen.
De hoogste waarde is 10, die wordt toegekend aan diamant.
Met een diamant kan dus iedere andere stof gekrast worden.
Boornitride bijvoorbeeld is iets zachter dan diamant, maar harder dan alle volgende vaste stoffen, het heeft een hardheid van 9,8.
Mohs selecteerde tien welbekende mineralen voor zijn schaal, maar bij latere metingen bleek dat zijn schaal niet lineair is.
Men kan namelijk in een laboratorium ook een absolute hardheid bepalen.

Hoewel de hardheidsschaal empirisch is, is hij van groot belang tijdens veldwerk aan mineralen.
Het is een van de hulpmiddelen om mineralen te identificeren, zonder een beroep te moeten doen op analyse achteraf in een laboratorium.

 

 

Mohs Hardheid Mineraal Molecuulformule Absolute Hardheid Krasinformatie
1 Talk Mg3Si4O10(OH)2 1 Het zachtste mineraal. Met elk van de andere krasbaar
2 Gips CaSO42H2O 2 Krasbaar met een vingernagel
3 Calciet CaCO3 9 Met een koperen munt krasbaar, met een stalen mes zeer goed snijdbaar
4 Fluoriet CaF2 21 Met een mes enigszins krasbaar
5 Apatiet Ca5(PO4)3(OH-,Cl-,F-) 48 Met een mes nog krasbaar
6 Orthoklaas KAlSi3O8 72 Met een mes nauwelijks, met een stalen vijl enigszins krasbaar
7 Kwarts SiO2 100 Krast glas, staal, koper en de meeste andere stoffen
8 Topaas Al2SiO4(OH-,F-)2 200 Krast kwarts
9 Korund Al2O3 400 Krast topaas
10 Diamant C 1500 De hardste van alle bekende natuurlijke stoffen. Kan enkel gekrast worden met diamant
 
Border Image